Press "Enter" to skip to content

𝗦𝗼𝗶𝘀𝗲𝗹𝗻𝗮𝗸 𝗹𝗲 𝗧𝗵𝗹𝗲𝗻𝗻𝗮𝗸 𝗟𝗮𝗺 𝗧𝗵𝗹𝘂𝗮𝗻 | by Si Bawimang Lian

Thlennak tim_____________ing in si ti lo in a á¹­hadeuh asiloah a chiadeuhmi ah ser a si. Phundang in chim ahcun ralkap cozah uknak hi mipi thimmi cozah in thlen caan a cu cang ti tikah hin ralkap uknak tang i phihmi minung covo vialte kha cu phih a simi rammi hna nih an duh in an thimmi cozah nih cun thlen i a onh ding a si hnga. Cu covo hna cu Universal Declaration of Human Rights (UDHR) ah ai tel dih.

Laiholh in “Critic le Criticism” hi soisel-tu/nak ti a si ii a á¹­hangai ko nain cacawn le carel kan i thawknak ahhin bible i “mi va soi hlah,” timi nih soisel hi a á¹­ha lo lei lawngte in a kan ruahter. Asinain laiholh a rak rum ngai ve; soiselnak a um i thangchiatnak, doh, mualphohnak le kongceih a um ve. Zoh tikah soisel/nak timi hi mirang i “Critic (ism/al)” he i khat in lung awá¹­awm lo le lungthur lo in hman ding a si ko. Cu soiselnak nih a sawh duhmi cu a á¹­hat le á¹­hat lo chimrel lawng si loin thil sining hlathlai khawhnak zong ai tel. Cucu thlen a duhmi cozah/ le MP nih tha a pek lo hmanh ah a doh/ a phih lo ding a si.

Mah hi soiselnak biafang hi zatlang le mi sawsawh sinah hmanmi a si tuk lo. Hlasa, caá¹­ial le zapi caah rian a á¹­uanmi bu/cozah le cu rian a tlaitu hna he pehtlai in hmanbikmi a si. Zatlang khualak khi cu kong ceih, thangchiat asiloah mual i phohnak hi hmandeuh a si. Mibu, cozah, zapi he ai pehtlaimi thil/ rian/ kong ah ai telmi hna hi nawlngeihnak a hmangmi ralkap uknak le siangpahrang uknak dah a si lo cun soiselnak he an i hlaat lo.

Nai hrawng Laimi nih kan chim ngaimi cu cozah, MP, president, CNF le bu pakhat khat i a á¹­uantu an pumpak a si zong ah zapi aiawh le caah a cawlmi soisel nan hmang, zei si hleng lo ah ti bia si. Mah hi thangchiat, kongceih le mualphoh ah a ruatmi an um sual kho. Asinain soisel/nak timi hi Laimi sinah a tlawm ngai rih, zei ca tiah democracy kan tep taktak bal lo, kan covo kong kan i theihnak a sau rih lo caah a si, i ai theih lomi hmanh kan tam tuk rih. Media zalonnak zong a um rih lo, i kan media pawl zong an thiamnak le theihnak a tlawmtuk rih. Hmailei ah cun atu nakin cozah, mp, bu le zapi caah rian a á¹­uantu hna sining, rianá¹­uannak hlathlai le soiselnak hi a á¹­hawng in a tamdeuh te lai, i atu tein lungthlehnak tuah a hau ka á¹­uan kho lai maw?

Ramkip fonh bu pawl, tcnk. ah UN, WHO, WB, IMF tibantuk le ICJ te pawl le cuka i rianá¹­uantu hna hi ram pakhat cozah nak hmanh in soiselnak he an i naihdeuh. Mah hna pawl le cozah hi zaran nangmah le keimah bantuk rammi sawh nakin soisel kan tong hrimhrim lai ti an i hngalh ko hna. A taktak ti ahcun cu bantuk an rianá¹­uannak soiselnak a um tikah kanmah mi sawhsawh le media nakin anmah pawl khi phung nih a veng/ bawm lodeuh hna (UDHR ning ah). Rammi/mipi lei ah phung hi a á¹­angdeuh/ ding a si.

Sihmanhsehlaw, vawleicung kan zoh tikah cu kong he pehtlai in thil a chuah tikah a lettalam in a chuak tawn. Cozah le MP hna nih an rianá¹­uannak le sining an soisel hna tikah le mipi caah rianá¹­uan ding ah an i tlak le tlak lo an chimrel hna tikah an nawlngeihnak hmang in cu hna pawl cu cozah dotu tiin sualphawt i tazacuai le mi á¹­halo hna bang thong ah khumh hi an hmang hna. Mah hi rammi mipi nih thimmi cozah le Mp nih cun an tuah ding a si bak lo ti hi anmah tel in mipi nih theih hrimhrim ding a si.

Kawlram kan zoh a si ahcun mipi thimmi zei cozah hmanh nih 2008 phunghram hi remh/thlen cu an i zuam ding a si. Amahbelte, hi phunghram hi tlaihhrem (abuse) in phunghram nih pei a kan tlaih cu kan remh hlan cu ralkap tluk kan si lo hmanh ah kan nawlngeihnak te cu hmang ve ko usih ti ding a si lo. A bikin thlen a duhmi hna nih cu hi phunghram ah a pem le a zutmi kua in a á¹­habik in rammi hi democracy hmanpi (practice democracy ka ti á¹­heo) ding a rian a si.

A donghnak ah, cabia tawi a si caah chim ka duhmi cu mibu le ram/cozah lakah rianá¹­uan ding kai redi cang a timi hna nih cun soiselnak in ka luat lo ti theih a hau. Zapi caah a á¹­uan ding cu nangmah lawng si loin na chungkhar zong redi a si a herh. Na man nai theih a herh. Cozah, le na á¹­uannak mibu rian hi nangmah pumpak company le rian a si lo caah hopaoh nih á¹­uan an duh i an i cuhmi rian a si caah a á¹­habik in na á¹­uan lai nain soiselnak in na luat lai lo. Cu soiselnak ah na buai i na duhduh in na um, thleidannak le puarthaunak an pek a si ahcun cu rian caah redi na si lo i nai tlak lo. Ai thleng ding ah nai tel ve.

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *