Press "Enter" to skip to content

Tulio Kan Kawlram Buainak Kongah Thawngpang Tling Tein An Van Langhter Cang Rel Ve Hrimhrim

Kawl ram kong ruah ah thin a tur ko. Civil Defiance Movement (CDM) hi ram pumpi ah tuahkhawh dih ahcun effective a si bik lai. Acozah mechanism cawl kholo in a tuah khomi method a si. CDM a rak thok hmasa tu pawl le idea rak chuahtu pawl upatnak kan pek hna. MAH nih hmunhma pekding an sawm ko nain a el ngam tu hruaitu hna cung ah upat nak kan pek hna. Mipi lungrualnak le ning cang tein cawlcang a biapi ngai.

Mipi raltha ngai in lamzawhnak tuahmi cungah lung a tho, thazaang tampi a um, ruahchannak tampi a um. 88 lio kong zong thinlung ah a rak chuak than. Fimkhur tein le ralring te in cawlcang a tha. Hruaitu tha a biapi lio caan a si. Mipi cu hruaitu nih hruhruhranghrang in hruai ahcun mei alh bangin mipi thi a kai kho, thil tampi ah pingpalo zong a chuah kho. Hi bantuk caan lio ahhin mipi a hruai khotu hruai tu tha kan herh bik. Hruaitu vialte nih mipi ca le ram ca a tha bik in an hruai khawh nak hnga Bawipa sinah thla kan cam cio ding a biapi ngai.

Vawlei cung AANASIN pawl (dictators) le Kawl ralkap pawl nih an rak hman tonmi tactics cu mipi nih lam kan zawh tikah an mah ralkap minung (spy agents) pawl mipi sin ah i colhviar in Sandah piah ve. Mipi hna lakah hmaisuan in dir le aukhuan. Tlawmpal mipi an thi kai an lungtho hnu ah dai tein lamzawhnak (peaceful demonstration) kha hrawh, inn lo hrawh, mei khanh, Setzung (Factory) le Gudawng (storage) hrawh (PHOH), mipi chung ah buainak chuahter. Ralkap le Palih hna buainak tuah (lung in chet).

Ralkap le MAH tanh in mipi lamzawhter (USDP, MAHBAHTA le a dangdang ralkap tanhtu phu). Lamzawh phu pawl chung ah i sik i velhnak chuahter timi a phunphun an tuah kho. Hihi 88 lio ah an rak tuahmi a si. Ka umnak Melbourne khua ah 88 lio ah Kawl ram MI (Military intelligent) agent ah captian a simi a um. Cu pa nih 88 lio ah zeitindah spy pawl Sandah kan piah ter ve hna i mipi sinin buainak kan chuahter timi kong Australia news paper ah a phuan.

88 buainak lio ah mithmuh kutton in a rak hmutu le a rak tel vetu dirhmun in atang lei bantuk in thil sining le ruahnak ka chim duh. 1. CDM le mipi lamzawhnak hi ningcang te in (orderly and well discipline manner), nem tein le dai tein (peaceful manner) in tuahkho i zuam ding (mipi an rak tam deuhdeuh tikah mipi control hi thil fawi a si lo, ralkap mi sual pawl nih buainak chuahter an rak zuam fon lai)

2. 88 buainak lio he aa khat lo nak tete a um A). 88 lio cu mipi kan zapi in TAPARTY AANASIN SANIT kan rak dohti (mipi kan lung arual). Nihin (21) cu mipi kan zapi kan lung a rual kho lai lo. A ruang cu USDP le a dang party 23, ralkap le an nupi fa le hna nih Ralkap le MAH an dirhpi ko lai. Mi tlawm deuh cu an si ko nain, formidable force an si timi le Mipi an si ve timi philh lo a tha. Mipi chung ah buainak lungrual lonak tampi an chuahpi kho.

B). 88 lio cu MAHSALAH acozah (civilian government) kha mipi nih lamzawh in doh a rak si. Nihin cu Hriam a ngeimi Ralkap pawl kha mipi nih lamzawh in doh a si. C). 88 lio cu ralkap nih Coup an tuah (1974 phunhram an hrawk, NAHWAHTAH cozah nih a herh ningin upadi an chuah i kum saupi an uk kho. A tu cu MAH nih 2008 phunghram a hrawk lo. phunhram ningin uknak ka la a ti. phunhram a hrawk lo caah a tambik kum 2 tiang lawng uknak a tlai kho (Zumh cu an si lo nain an mah an chim ningin)

3. MAH le Ralkap lutlai pawl dirhhmun. MAH le ralkap lutlai pawl cu cakei mei tlaik bantuk dirhmun ah an um. An mah pawl caah cun i let than (hnu lei mer than khawhnak option) an ngei ti lo. Thi le nung kar ah thim ding a si. An i let ahcun an mah pumpak lawng si loin, an family, an te fa hna le an ngeihchiah vialte hrawh le sung ding dirhmun an si. NAINGNGANTAW THITSAPHAUH (TREASON) a si i thihdang tiang pek khawh a si (Capt Own Kyaw Myint le a hnu zul pawl bantuk). Cu tikah fawi tein an thlak duh lai lo, an si khawh chung in an i ven lai, an i kham lai, hriamnam an hman lai, mipi zeizah thih hmanh ah a poi ah an chiah lai lo.

Thinphang ngai a si ko. 4. Ram dang lei in a kan bawmh lai, an rak kan chanchuah lai, US Navy ship a ra lai tbk pawl bochan ding a si lo. Africa, le middle east, Thailand tbk ah ralkap nih uknak an lak tikah UN le nitlak ram hna nih mawhchiatnak le dohnak ca cu an chuah lengmang ko nain, thazang hmang in an va chanchuah bal lo. 88 lio zong US navy an rak phan deng cang, an rak lut lai timi thawngpang cu a thang lengmang ko nain thli lawnglawng a si.

A si kho dingmi. 1. A tu Kawl ram nih kan tonmi buainak harnak in luat khawhnak lam a tha bik cu, an mah ralkap lila nih MAH acozah kha doh le phuah in AANA lakthan hna seh. Than Shwe nih Saw Maung a rak thlak bantuk khan MAH a thlak kho tu ralbawi rak chuah sehlaw Kawlram thisen luannak in kan him lai. Hihi sikho ding in thla ka cam. A tha bikmi solution tiin ka hmuh.

2. Kawl ram mipi le Vawlei ram kip nih pressure pek ruangah MAH le a hawi le nih give up tuah in ram dang ah an zam kho (Tuluk tbk ah). Mah tiang si nak ding ah thisen tampi a luang kho. 3. MAH nih 2008 phunghram ningin uknak ka la a ti ruangah, cu phunghram ningin cun a tambik kum 2 tiang lawng uknak a lak khawh. Kum 1-2 chung ah election kan tuah piak hna lai a ti bangin an tuah kho.

Kawl ram mipi nih kan zumh hna lo nain, Kawl ram mipi nih Democracy kan duhning le ralkap uknak kan duh lo ning an thei ve ko caah anmah ralkap lutlai pawl himnak caah rumvennak an tuah hnu ah an chim bangin an tuah kho ve ko. Ralkap pawl nih zohchun awk caah Thai ralkap an um.

Thailand ram cu ralkap nih atu le atu uknak an la ko nain, an chim ning in election an tuah piak hna i mipi uknak ah an pek than lengmang ko. Buainak tamtuk a chuah ahcun coup (coups d’é•tat ) an tuah taktak kho. Phunghram an hrawk lai i kum saupi an uk than kho. or thisen tampi luang hnu ah ralkap nih give up an tuah kho. (AANA an lak ning upadi ningin a dik maw dik lo kong cu phundang vasi seh law, an mah an chimning kha lakmi a si)

Kawl ram politics kong a thei ngai mi le ca tial thiam (writer) U Kyaw Win nih a luan cia kum 4, 5 lio ah “Myanmar Naingngan Democracy PHIHSIN” timi kong a chim nak ah, “1988 lio ah MAHSAHLAH President Dr. Maung Maung nih lamzawh mi mipi a nawl hna mi cu “Lamzawh mi pawl ngol uh law, Democracy kan in tuah piak hna lai. Political party pawl dirh nak nawl kan in onh hna lai. Thla 3 hnu ah election kan in tuah piah hna lai” tiah mipi a rak nawl mi cu mipi nih kan rak cohlan lo.

Thla 3 chung cu a caan a tawi tuk, election tuah zong ah an mah MAHSAHLAH nih teinak a hmu thiamthiam lai tiin mipi nih kan rak duh lo. A zapi in doh i thleng cikcek kan rak i tim. Mipi kan lung a tho tuk i duhsa tein thleng ding kha kan rak duh lo, a thahri tiang phuaik in thleng cikcek kan rak duh. Khakha mipi kan rak palh deuh tiah ka ruah.

Dr. Maung Maung nih a kam kamhmi kha rak co hlang uh sih law Kawl ram pi a dikmi Democracy kan rak ngah kho men. Nihin bantuk 2008 phunghrampi zong kan rak ngah men lai lo, 25% ralkap zong a rak um men lai lo. Cu hnu ah mipi nih KYAPHIAT ACOZAH (interim government) an hal. Dr. Maung Maung nih a tu cozah hruaitu a cheu le Mipi leiin hruaitu a cheu (U Aung Kyi, U Tin Oo, DASSK, U Win Tin, U Kyi Maung tbk )pawl telh in serti uhsih tiah offer a rak tuah mi cu mipi nih kan rak cohlan hoi lo.

Mipi nih cun Interim government ah LETSIT acozah hruaitu pawl telh loin democracy movement lei in hruaitu pawl lawng telh ding an rak hal. An mah cozah pawl telh loin KYAPHIAT acozah ser cu AANA Ting bantuk a si hoi. Anmah caah himnak a um lo caah MAHSAHLAH cozah nih an mah tel loin interim cozah serding an rak duh ve lo. Mah lio ah Dr. Maung Maung nih propose a tuahmi kha rak pom uh sihlaw, nihin kan dirhhmun nakin a tha deuhmi democracy lam kan panh ko lai” tiah a chim. (U Kyaw Win hi ramkhel ca tampi a tialmi mi fim a si, keimah pumpak in ka uar ngai mi a si).

4. Khat lei in Mipi lamzawh ruangah Covid zawtnak a zual kho (abiapi lo nan ti kho) 5. Tlangcung mi kan caah caan tha a si kho. Zei bantuk uknak a chuah zong ah a tuartu lengmang le a tuartu bikmi cu tlangcungmi kan si. Kawl ram thlennak ding ah dohnak le buainak a um lio ah Tlangcungmi kan mah pawl caah rak kan ruahpiah uh, rak kan tuaktan piak uh tiah kan ti hna tikah Kawl pawl nih an chimton mi cu “atu a buai mi hi Kawl ram pumpi a buai mi a si, miphun kong a si lo. Tlangcung mi nan covo le nan miphun kong rak chuahpi rih hlah uh.

Democracy kan ngah tikah nan kong kan ruah te lai” an kan ti ton. Kawl mipi he Uknak tha lo kan dohti ton hna i, zeimawzat maw zalongnak kan rak hmuh, uknak a thleng tikah tlangcungmi kan caah zeihmanh a kan ruahpiah bal lo. Ram pumpi caah a biapi lio si, nan nih tlangcungmi kong rak au rih hlah uh, kan ram a thleng tikah nan kong kan in ruah piak hna lai, nan kong kan ceihti te hna lai an kan ti ton. Uknak nawl an hei hmuh taktak hnu cun kan kong an kan ruah piak duh ti lo, kan nin herh hna lo an kan ti than ton. Chin mi le Tlangcung mi fim caan a cu cang.

Cu ruangah a tu bantuk ram buainak a um lio ahhin, Tlangcungmi vialte nih zeitindah kan caah a tha bikmi a phi (solution) kan hmuh kho lai, zeidinah lungrual tein kan dirti lai timi hi fak piin kan ruah ding a si. Minung cu, a hmasa bik ah kan mah himnak, thahnemnak kan ruat hmasa, inn chungkhar dang le mah innchungkhar kong ah kan mah inn chungkhar kha kan ruat hmasa.

Kan innchung khar ah buainak um lio ah midang innchungkhar ah buainak rak um ve sehlaw kan mah innchungkahr buainak kha kan buaipi hmasa, kan tawlrel hmasa ding asi. Hihi Minung asimi poah nih chuahpi mi tuanvo a si. Kan innchungkhar a buai komi chiah ta in midang innchungkhar a buai mi va tawl rel piak ahcun a ho nih dah kan innchungkhar cu a tawlrel lai? Cu ve bantukin kan miphun kong le midang miphun kong a si ahcun kan miphun kha kan buaipi ding le kan dirhkamh hmasa ding a si.

Hihi a dikmi a si, Vawlei phung zong a si, minung phung zong a si. Innchungkhar kip nih mah innchungkhar tha te zohkhen i kilven, tawlrel ahcun khua le ram caah buainak a tlawm deuh lai. Note: Minung hi emotion (SEIH KHANSA HMUH, emotion hi Lai ca in rak ka let piah uh law kalawm ko hnga) in cawlcang le reaction tuah a hmang mi kan si.

Biaknak lei zong ah emotion in a cawlcang mi kan tam ngaingai. Hi bantuk buai lio ah lungsau te in khuaruat bu tein, thil sining cuanh pah, a rak si bal mi he ruahchih in fimcawm (lesson la) in cawlcang kho ahcun a tha bik. History repeat itself ti asi. Thil a cangmi/ a cang ciami chung in fimnak kan la kho lo ahcun zeitikhmanh ah kan fim kho lai lo, kan thangcho kho lai lo.

11 February ah CBN news nih interview an ka tuah tikah tam deuh in ka rak chim lai. Nihin kan tonmi kong ah NLD cozah tuanvo a ngei maw timi zong kan rak chim chih lai. Party politics kong cu ka chim lai lo nain, acozah kong tu ka rak chim lai. Feb ni 2 ni ah Australia SBS News nih interview an ka tuah hna i, Feb ni 3 ni ah Radio ah broadcast an tuah. Credit: Pa Hmun

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *