Press "Enter" to skip to content

Mipi Bantuk A Um Mi SAC Ralhrang Hna Cu KNDF Nih An Tlaih Hna

Mipi bantuk in KNDF ram ah a kal mi ralhrang 3 an tlaih hna. Karenni ram ah mipi bantuk in khual ai tlawn ter mi ralhrang minung 3 KNDF nih an tlaih hna. KNDF battalion 3 hmunhma chungah ralhrang ser mi thilri Beer siseh Kuak siseh a dangdang zong phurh le zuar a ngah lo. Cucaah KNDF nih cun khualtlawng chukcho hna cu an check hna i cubantuk a phur mi poh an thilri an chuh hna i an hrawk piak dih hna. Cun hi hnu pinlei zongah ralhrang thil ser mi zeihmanh luhpi lo ding in le zuar hrimhrim lo ding in theihternak an tuah. Crd; The Chin Dairy

Thawngdang Relchap>>>><<<< “Federalism” Federal timi cu uknak pahnih siloah pathum pehmi kha a si. Atam deuh ram ahcun Union cozah le State cozah kha a um. Nain, a cheukhat ram ahcun cozah power kha dot thum tluk in a um ca ah acheukhat nih federal timi cu cozah pahnih nakin tam deuh a ummi kha a si, an ti. Federal ciocio lakah a fekmi le mipi ṭhat hnembik federal cu federal democracy a si, tiah researcher pawl nih an chim. Federal cu aa dang mi pawl fonh tikah hman a si bik tawn. Tahchunhnak ah rammi chung ah miphun sinak aa dangmi, zumhmi biaknak aa dangmi, hmunhmaa aa dangmi ti bantuk hoih in a ummi kha pakhat ah aa rual te in fonh an duh caan ah an hman. Aa khat lomi kha fonh in sermi a si ca ah uknak tuanvo le nawl ngeihnak (power) a umnak hi phunthum ah atam bik in an ser tawn. Ram pumpi uknak (Central Government), State uknak (State Government), Ram pumpi le State uknak fonh uknak (Share Rules) tin a si bik tawn. Hi nih aa timhmi cu aa fonhmi member ca that hnemnak le ram pumpi ca ah ṭhathnemnak um seh timi kha a si bik ko. Federal democracy a fehnak bik a ruang lakah an hmuhmi pakhat cu democracy i a um tawnmi rule of law ruang ah a si an ti. Democracy tel federal le democracy tel lo federal democracy aa dannak cu; 1. Democracy ram a si lomi federal ram ahcun rule of law kha a um lo tikah uknak laknak le uknak tha lo chuah kha a foi. Ahlei in rammi ca ṭhathnem nakin uktu pumpak or uktu party ca ṭhathnemnak kha a tam deuh. Cu ruang ah miphun hme le ngan kar ah siseh, State ngan le hme karah siseh , khua ngan le khua hme karah siseh tlukruan lonak “inequality” a karh i conflict in rebellion ti bantuk in a buai a buai i, ahnu ahcun ram tiang a rawk ti a si. E.g, Soviet Union. 2. Democracy hi vawleicung ah alaar biknak cu rule of law a ngeih ter ca ah a si an ti. Minung vialte kha aa khat in phung nih a zoh khawh ca ah a si an ti. Hi ruang ah Federal kha democracy nunphung nih a tuammi Federal democracy ram cu rule of law a um chih. A ngan deuh State nih a hme deuh kha a uk lo bantuk in a ngan deuh miphun nih a hme deuh miphun kha a uk fawn lo. An sinak cio le an ngeihmi thilri cio kha kilvenpiak an si. Cucu minung nih duhmi a si ca ah vawleicung ram tampi i, miphun cawhnak ram, State cawhnak ram, biaknak cawhnak ram ahcun “Federal Democracy” kha an hmanbiknak a si. Afoinak in uknak ser tikah federal democracy kan ti ahcun nuhrin covo kilvenpiak lawng si lo in rule of law kha fak pi in um ter aherh. Miphun hme le ngan karlak i thlaunak siseh, nu le pa karlak i thlaunak siseh, khuapi le khuate i thlaunak siseh a um ding a si lo. Chin ram chung ah uknak phung ser a si tik zong ah khuapi ngan deuh nih khuapi hme deuh kha a uk awk a si lo bantuk in a ngan deuhnak ah uknak chiah dih ding zong a si lo. Biana ah, Hakha township uknak sisehlaw, Hakha khua lawng ah uknak chiah i, Senthang le Zokhua sinah power chiah ve lo ti bantuk hi a si awk a si lo. Tulio Chin ram dirhmun i a ṭha lai tiah ka ruahmi uknak pungsan cu: Central cozah -> State cozah-> Country (District) Cozah-> Local Cozah ti bantuk in power phawt samh hi a si. Aruang cu kan i khah lonak tete a um ruang ah le ram um dan ruang ah a si. Tahchunhnak ah, power hi khuapi pakhat lawng ah kan chiah ahcun tahzacuai tikah khuate lei Hakha holh a thiam lomi ca ah a si thiam ti lo.

Nihlawh pek in Hakha an rat ahau rih lai. Mah ca ah Senthang, Zokhua tbk peng zong power kha zei maw zat a um herh ve. Biaceih zung an ngei ve ahau. Abikin, Khuabawi hmanh kha biaceih khawhnak power zeimaw zat pek aherh. Aruang cu arfir zong a um kho i, nuva i sik zong a um kho. Cu ti si lo in, hmun khat lawng ah power kan chiah sual cun conflict in rebellion tiang a chuak kho__ mah hi a thatnak um lo.

Cucaah, chim duhmi cu federal democracy cu human rights base in a kalmi a si ca ah aa khat lomi kha a fonh kho. A fonh khawhnak cu rammi hna nih an i that hnem ruang ah a si. Cucaah, Chin ram ser tik zong ah rammi nih an i ṭhat hnemmi ukphung kha kan i thim awk a si ko. Pengle tlang kha ṭha te in kan fonh thiam lo ahcun nihin Shan ram bantuk menmen kan si lai. Cucaah, Chin nation-building a duhmi nih cun federal democracy kha fek te in kan i hmaithlak aherh ko tiah ka ruah. Credit; Chan Bik Lian

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.